Mogelijk is de grondwaardebelasting in combinatie met een basisinkomen de beste manier om iedereen toegang te geven tot land. Daarom zullen we deze optie wat uitgebreider bespreken. De bekendste voorstander van de grondwaardebelasting (Land Value Tax) was Henry George (1839-1897). Hoe werkt dit? Laten we herhalen dat het primaire doel van deze belasting niet is om een steeds grotere overheid te financieren. We willen gewoon dat we allemaal in staat zijn om ons deel van de geschenken van de natuur te krijgen. Daarom noemen sommigen het liever een vergoeding (fee) dan een belasting (tax). Op dezelfde manier gebruiken sommigen liever de term burgerdividend (citizens dividend) dan basisinkomen.
Het is gemakkelijk om uit te vinden wie de eigenaar is van een stuk land door het kadaster te raadplegen. Het bepalen van de waarde van elk stuk land is iets ingewikkelder, maar veel eenvoudiger dan het taxeren van elk huis. Door de mens gemaakte verbeteringen zoals een huis, een badkamer, een dakkapel, een boomgaard of zelfs een enorm kantoorgebouw tellen niet mee voor de waarde van het land. Het gaat enkel om het privilege om als enige gebruik te maken van een uniek stukje land. Grondwaardebelasting is een belasting op enkel de waarde van onbebouwde grond.
De locatie is de belangrijkste factor voor de waarde van grond: zijn er veel mensen die grond willen gebruiken op deze plek? Ligt de grond in het centrum van een grote stad, of is het ver weg van andere mensen? Ligt de grond dicht bij een snelweg of op een rustige plek? Grenst de grond aan een waterweg? Is er een supermarkt of treinstation in de buurt? Verschillende mensen hebben verschillende voorkeuren. Het totaal hiervan wordt weerspiegeld in de grondwaarde van verschillende locaties.
Natuurlijk hebben bepaalde eigenschappen van de grond zelf ook invloed: is het droge zandgrond of vruchtbare kleigrond? Watert het goed af, of een moeras? Om de waarde van onbebouwde grond te schatten, hoef je je dus alleen maar een stuk land voor te stellen dat overwoekerd is door onkruid. Meestal bepaalt vooral de locatie de waarde per vierkante meter, maar ook andere factoren kunnen invloed hebben.
Het is belangrijk om te beseffen dat grondwaarde meestal niet tot stand komt dankzij inspanningen van de grondeigenaar. Als er een spoorlijn wordt aangelegd met een treinstation vlakbij een stuk grond, wordt de waarde van deze grond hoger. De kosten voor de spoorlijn worden betaald door (meestal) de belastingbetaler. De hogere waarde van de grond maakt de grondeigenaar rijker.
In een geoïstische situatie zou de waarde van land worden uitgedrukt als de huurwaarde voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld één jaar. De reden hiervoor is dat een grondwaardebelasting de verkoopprijs van grond sterk zal beïnvloeden.
Een grondwaardebelasting betekent dat iedereen die grond bezit een bepaald percentage belasting betaalt over de waarde ervan. In het ideale geval komt de grondewaardebelasting overeen met de huurwaarde van de grond. Dit betekent dat puur het bezit van grond geen geld meer oplevert. De opbrengsten van deze belasting kunnen vervolgens gelijk worden verdeeld, in de vorm van een basisinkomen. Met dit basisinkomen kan ieder van ons gratis over zijn deel van de aarde beschikken. Natuurlijk is het ook mogelijk om een deel van de opbrengsten te gebruiken voor voorzieningen zoals gezondheidszorg of infrastructuur.
Laten we het op deze manier delen van land illustreren met een voorbeeld. Om het eenvoudig te houden, bestaat de geoïstische samenleving in dit voorbeeld uit slechts 4 mensen: John, Michelle, Jack en Eva.
Jack bezit het grootste deel van het land en verhuurt appartementen. Michelle en Eve huren hun appartementen van hem. Jack werkt als boer.
Eve bezit geen land. Ze werkt parttime op Jacks boerderij. Eve besteedt de meeste tijd aan schilderen omdat ze als kunstenaar wil leven.
John heeft zijn eigen stuk land waar hij in een huis woont. Hij bezit wat land, maar minder dan zijn eerlijke deel.
Michelle heeft visrechten waarmee ze elk jaar 1000 vissen mag vangen. Dit is de hoeveelheid vis die veilig gevangen kan worden zonder risico op schade aan het ecosysteem. Net als land hebben deze visrechten een marktwaarde. En net als land wordt deze vis in de zee gratis door de natuur ter beschikking gesteld. Eigendom van de aarde is vaak landeigendom, maar er zijn ook andere opties.
De eerste twee kolommen van de tabel tonen de namen van de verschillende mensen en de hoeveelheid land of andere natuurlijke hulpbronnen, zoals visrechten, die ze bezitten.
De waarde van de hoeveelheid van de aarde die ze bezitten bepaalt het bedrag aan grondwaardebelasting dat deze verschillende mensen betalen. De totale waarde is 400. Deze waarde bestaat uit de waarde van landbouwgrond en bouwgrond plus de waarde van het recht om elk jaar 1000 vissen te vangen. We kunnen dus berekenen dat een eerlijk deel van de natuurlijke hulpbronnen, of het juiste niveau van het basisinkomen, 400/4 = 100 is.
Als de opbrengsten van de grondwaardebelasting gelijk verdeeld worden, resulteert dit in een basisinkomen van 100 voor elke persoon. De laatste kolom toont het resultaat als we de effecten van de grondwaardebelasting en het basisinkomen bij elkaar optellen.
Michelle bezit haar eerlijk deel van de aarde. Daarom is haar grondwaardebelasting gelijk aan het niveau van haar basisinkomen. Haar exclusieve recht om vis te vangen stelt haar in staat om vrij gemakkelijk wat geld te verdienen. Als anderen ongelukkig zijn met deze situatie, bijvoorbeeld omdat Michelle onredelijke prijzen vraagt, hebben ze een alternatief. Ze kunnen een deel van hun basisinkomen besteden aan visrechten en hun eigen vis vangen.
Jack bezit veel meer dan zijn deel van de aarde. Dat is geen probleem, want hij compenseert degenen die minder hebben dan hun eerlijk deel. Met hun basisinkomen kunnen ze aan wat land komen als ze liever hun eigen huis bouwen of hun eigen voedsel verbouwen.
Stelt dit basisinkomen sommigen in staat om een lui leven te leiden ten koste van anderen? Dat hangt ervan af. Mensen kunnen beslissen om van hun basisinkomen te leven. Maar als Michelle bijvoorbeeld geen vis meer wil vangen voor de anderen, kan ze daar niet toe gedwongen worden. Ze kan gewoon haar eigen deel van de visrechten nemen en alleen wat vis voor zichzelf vangen. Ze kan haar basisinkomen gebruiken om wat ruimte te hebben om haar eigen aardappelen te verbouwen en haar eigen huis te bouwen. Niemand wordt gedwongen om voor anderen te werken en niemand wordt gedwongen om gebruik te maken van diensten die anderen aanbieden.
Mensen die geen land bezitten, betalen geen grondwaardebelasting en krijgen precies het geld dat nodig is om hun eerlijke deel te krijgen. Ze kunnen dit bedrag uitgeven aan land, maar ze zouden het ook anders kunnen besteden.
Mensen die veel land bezitten zouden meer grondwaardebelasting betalen dan ze als basisinkomen ontvangen. Dit zou een compensatie zijn voor mensen zonder land. Als we erkennen dat de aarde een geschenk is voor de hele mensheid, dan is dat niet meer dan correct.
Individuen of gemeenschappen die niet willen deelnemen aan dit systeem van grondwaardebelasting betalen en een basisinkomen ontvangen, worden daartoe niet gedwongen. Deze mensen hebben echter nog steeds niet het recht om meer dan hun deel van de aarde per hoofd van de bevolking te nemen. Wie zich hieraan houdt, heeft het recht om met rust gelaten te worden.
Het niveau van de grondwaardebelasting bepaalt in welke mate mensen zonder land werkelijk toegang hebben tot hun eerlijk deel van de aarde. De hoogte moet daarom zo gekozen worden dat de opbrengst voldoende is om mensen in staat te stellen (bijna) hun eerlijk deel van de aarde te hebben. Een te lage grondwaardebelasting zou resulteren in een basisinkomen dat lager is dan nodig om iedereen in staat te stellen een eerlijk deel van de aarde te hebben. Geoïsten zoals Nicolaus Tideman en Brian Hodgkinson weten alles over economie en hebben dit soort onderwerpen veel gedetailleerder beschreven.
Als gevolg van grondwaardebelasting zouden de verkoopprijzen van land afnemen tot bijna nul. Wie onbebouwd land koopt, betaalt bijna niets. Wie een huis koopt, betaalt enkel de waarde van het huis. Wie onverbeterde grond verkoopt, ontvangt geen aanzienlijk bedrag, maar hoeft daarna geen grondwaardebelasting meer te betalen. We zouden dus niet hoeven te betalen voor het kopen van land, maar wel voor het bezitten van land. En als we alleen ons eerlijke deel willen bezitten, kunnen we dit betalen uit ons basisinkomen.
Omdat de waarde van land gigantisch is, zal het gaan om een aanzienlijk basisinkomen. Een (hoge) grondwaardebelasting kan eventueel alle andere belastingen vervangen. Dit zou leiden tot niet alleen een rechtvaardiger, maar ook een veel eenvoudiger belastingstelsel.
