Om een beter beeld te krijgen hoe een wereld met gelijke rechten op de aarde eruit zou kunnen zien, hebben we wat cijfermateriaal verzameld voor de Nederlandse situatie. Hoewel dit slechts een grove schatting is, lijken de cijfers niet onrealistisch. Je kunt bijvoorbeeld opzoeken wat een perceel bouwgrond kost. En je kunt opzoeken wat de prijs of de pachtwaarde van een ha landbouwgrond is.
We kunnen vanuit verschillende perspectieven naar deze tabel kijken. Laten we er enkele bespreken.
Onze eigen vierkante meters
Natuurlijk zou het niet pratische zijn wanneer we allemaal onze eigen vierkante meters letterlijk op zouden eisen. Toch is het interessant om eens te kijken naar de omvang van ons eerlijke deel van wat de natuur ons schenkt.
Gelijke rechten op de Nederland zou inhouden dat ik recht heb op bijna 1900 m² land.
Mijn 1000m² landbouwgrond zou ik kunnen gebruiken om mijn eigen voedsel te verbouwen. Ik kan het ook verpachten aan een boer die dit op efficiëntere wijze doet. En dat levert me dan pacht-inkomsten op.
Landbouwgrond kunnen we ook op extra manieren gebruiken, bijvoorbeeld om te kunnen wandelen door open gebied. Ook dit perpectief is belangrijk. Op dit moment is Nederland niet ingericht in het belang van ons allemaal.
Mijn bijna 200m² voor wonen en bedrijven kan ik gebruiken om op te wonen en om mijn eigen bedrijfje te runnen. Misschien heb ik een smederij of een winkel met een woning erboven. Als ik voor een baas werk, heeft die baas misschien ruimte nodig voor zijn bedrijf. Daar moeten we op een of andere manier uit zien te komen. Dit geeft me in zekere mate onderhandelingsmacht.
Mijn 50m² hoogstedelijk land is maar een klein stukje, maar heeft een opvallend hoge waarde. Op deze plek zou ik goed een hotel of bed&breakfast kunnen runnen. Of ik zou er een goedlopend koffietentje kunnen hebben. Natuurlijk ligt het niet voor de hand om het allemaal tegelijk te doen. Maar de waarde van dit stukje hoogstedelijk land is aanzienlijk. Dit stukje grond verhuren zou me meer dan zeven keer zoveel opleveren als het verpachten van mijn veel grotere stuk landbouwgrond.
Door op deze manier naar de zaak te kijken, zien we dat een onafhankelijk bestaan mogelijk is. We kunnen een woning bezitten en een bedrijfje runnen.
De waarde delen
De waarde van land kunnen we vertalen in geld. En ook in een nieuwe, gezonde economie kan geld een rol spelen. Het kan onze economie efficienter maken en op die manier onze welvaart vergroten.
Daarom is het interessant om eens naar geld te kijken in plaats van naar vierkante meters.
Allereerst kunnen we dat doen in de vorm van waarde. Elke Nederlander zou bij geboorte een grondwaarde van meer dan €100 000 bezitten. Dat betekent nogal wat, vooral voor de mensen die nu heel weinig bezitten: die zijn misschien in een klap uit de schulden.
De meest voor de hand liggende methode om de waarde van land eerlijk te delen, zou zijn door middel van een grondwaardebelasting. Deze kan gebruikt worden om een basisinkomen te financieren en/of om andere belastingen af te schaffen. Dit is wat Georgisten bedoelen met “share the rent”. De grondwaardebelasting zou inhouden dat iedereen die grond bezit hierover een belasting betaalt. In het ideale geval komt deze belasting overeen met de pachtwaarde van de grond. Een gevolg hiervan is dat grond bezitten puur ten behoeve van speculatie geen zin meer heeft.
Een eerste resultaat zou zijn dat grondbezitters zoveel belasting gaan betalen dat elke Nederlander een basisinkomen van bijna €6000 per jaar zou kunnen ontvangen, of een belastingkorting van dit bedrag.
Dit basisinkomen stelt ons in staat om, als we dat willen, over ons eerlijke deel van Nederland te beschikken. En dan zal dan misschien niet gaan om een mix van landbouwgrond, woon- en werkgrond en hoogstedelijke grond, maar om het land dat het beste past bij het leven dat we willen leiden. Misschien willen we in de stad wonen en gaan we voor de gelegenheid om een hotel te runnen. En misschien willen we boer zijn en gaan we voor bijna uitsluitend landbouwgrond. En we hoeven ook niet precies ons deel te nemen. We kunnen ons basisinkomen ook uitgeven aan andere zaken.
Misschien valt de opbrengst van deze grondwaardebelasting tegen. Als we de zaak op deze manier bekijken, kunnen we de andere belastingen niet vervangen door een grondwaardebelasting. Echter, wanneer we andere belastingen afschaffen, leidt dit tot een (veel) hogere grondwaarde. Stel dat je een stukje land kunt verhuren waarop je geen BTW en geen loonbelasting hoeft te betalen. Wat zou dit per m² opleveren? Veel meer dan gewoon land. Met een grondwaardebelasting zou je dit geld gewoon kunnen innen, maar dan op een veel eenvoudigere manier.
Grondwaarde voor gevorderden
Natuurlijk is dit maar een grove inschatting. Maar er is behoorlijk wat kennis beschikbaar over het bepalen van grondwaarden. Een bedrijf dat hierin gespecialiseerd is, is Valuebase. Een van de aardige eigenschappen van grondwaarde is dat je het kunt weergeven op een kaartje. Dit maakt het mogelijk om vrij vlot te zien of taxaties geloofwaardig zijn.